'12 years a slave' (2013)

Gizon askea izatetik esklabu izatera

Erlazionatutako edukia: 'Shame' (2011)

'12 years a slave' Steve McQueen zuzendari britainiarrak zuzendutako hirugarren film luzea da. Benetako gertaera batean oinarritzen da istorioa, Solomon Northup (Chiwetel Ejiofor) musikari beltz eta askearen bizitzan konkretuki. Somolon familiarekin bizi da New Yorken eta lan bila dabil. Bi gazte zirku baten parte izatea eskaintzen diote, eurek antolatutako espektakuluaren izarra. Bi ezezagunen proposamen erakargarri hori onartzen du Solomonek. Aukera okerra. Egun hartatik aurrera bere bizitza infernu bat izango delako. Bi ezezagunek Solomonen edarian droga botatzen dute, eta inkontziente dagoela esklabu gisa saltzen dute. Diru apur batengatik Solomoni askatasuna kentzen diote, kondenatzen dute.

'Fight Club' (1999) - Ezagutzen duzu Tyler Durden?

Jack da Tyler Durden hobeto ezagutzen pertsona. (protagonistak ez du izen propiorik, beraz Jack izena jarriko diogu). Pelikularen hasierako kredituek klimaxean kokatzen gaituzte. Jack ikaratuta dago, urduri; pistola bat du ahoan, Tyler Durdenen esku dago tiro egitea ala ez. Dena amaituko den unea da hori. ‘Fight Club’ pelikula bikaina dela pentsatzen dut. David Fincherrek zuzendutako pelikula polemikoa izan zen estreinatu zuten garaian. Publikoa alde, baina kritika kontran. ‘Fight Club’ pelikula iluna da bai forman bai mezuan.

Pelikularen narratzailea Jack (Edward Norton) da. Berak emango digu Tyler Durdenen (Brad Pitt) berri. Flashback luze baten bidez eta off ahots orojakile baten laguntzaz Jacken bizitza miserablearen berri dugu. Ezin du lorik egin, insomnioa du. 

"The tree of life" (2011) - Poesia bisuala

Terrence Malick-en pelikula bat ikusteko erabakia hartzen duzunean, argi izan behar duzu istorio desberdin batekin topo egingo duzula, ez-ohiko planteamendu batekin. Malick-en filma konplexua da. Planteatzen duen gatazka existentzialetan murgiltzea zaila da. Zenbait momentutan apur bat galduta sentitu naizen arren, irudien botereaz liluratuta gelditu naiz. Pelikularen planoak perfektuak izatetik hurbil daude.

Jack-ek (Sean Penn) bere aita telefonoz deitzen du, egunero bere anaiaren heriotzaz gogoratzen dela esaten dio honi. Jack gizarte baten aldaketa ikusi egin du. Jack bizi den gizartean naturala eraikitako hori da. Zuhaitz baten landatzeak bere nerabetasun garaia gogorarazten dio, horretara bidaiatzen dugu.

Pelikulak existentziaren inguruko gogoeta egiten du, bizitza eta kreazioaren ingurukoa. Hasieran bizitzan bi bide daudela diote, naturaren bidea eta jainkotiarrarena. Indibiduoa hauetako zein jarraitu erabaki beharko du. Jainkotiarra den hori Jacken aman (Jessica Chastain) islatuta dago, emakumearen ontasunean. Senarraren errepresioa jasaten du, ez du ezer egiten, onartu egiten du. Beti barkatzen du. Maitasunez beteta dago. Natura aldiz, Jacken aitan (Brad Pitt) islatzen da, bere interesen alde egiten du beti, zorrotza da. Beti nahi duena lortzen du, horretarako indarra erabili behar badu ere. Nahiz eta honen ingurua maitasunez beteta egon, zoriontsu izatea zaila egiten zaio. Bi bide desberdin, kontrakoak diruditenak, baina banatzeko zailak direnak.

Gizabanakoak ezin dezake natura kontrolatu. Mundua etengabe aldatzen doa. Hasieran, unibertsoaren sorrera ikusten dugu, baita lehenengo izaki bizidunen jaiotza ere, molekulak. Espiral itxurako molekula horiek, denborarekin patenteetan bihurtuko dira, makinak eta eraikinak sortzeko piezetan. Natura berria osatzen duten eraikin eta industriaren osagai.

"The tree of life" esan bezala poesia bisuala da, hori da bere egitura konplexuaren zergatia. Pertsonaiek haien artean gutxitan hitz egiten dute. Gehienetan aura, ente edo jainkotiarra den horri zuzentzen dira. Haien beldurrak eskura ez duten zerbait horri kontatzen dizkiete. Malick kamara eskuan hartuz grabatzen du, mugimendu bizkorrak egiten ditu, hurbildu eta urruntzen da, pertsonaiak inguratzen ditu, zerurantz zuzentzen da. Pertsonaiak zerbait edo norbaiten behaketa objektu izatearen idea indartzen da horrela. Elementu jainkotiar hori adierazteko aukera ona.

Orokorrean pelikula irudien aldetik ederra, eta planteamenduen aldetik konplexua.Terrence Malick-ek adierazi nahi zuen hori ulertu dudan ala ez, eztabaidagarria da.  

'Moneyball' (2011) - Arauak apurtzen

'Moneyball' filmak arauak apurtzearen ideia defendatzen du, gehiengoak jarraitzen duen horren kontra egitera ausartuz. Aukera eta proposamen berritzaileek eraginkorrak direla eta lekua dutela erakutsiz. Negoziaketaren mundua erakusten du pelikulak, hori da bere bereizgarri nagusiena.

Billy Beane (Brad Pitt) beisbol talde txiki baten zuzendari/managerra da. Ligako aurrekontu txikiena izanik, taldea eraberritzeko ardura du. Horretarako jokalarien joko estadistiketan oinarritutako fitxaje sistema bat hartuko du oinarri gisa. Talde handiek nahi ez dituzten jokalariak erosiko ditu (zaharrak, arazo fisikoak dituztenak ...), beisbolaren mundua hankaz gora jarriz. Talde handien "hondakinak" fitxatuz, talde irabazle bat sortzeko asmoa du Beanek. Filmaren lehenengo partea ona da, negoziaketen mundua narratzen duelako Aaron Sorkinen ("La red social") gidoiak. Pelikula desberdin bat izaten saiatzen da, hala ere, azpigenero honen pelikula oro bezala bere gune epikoak ditu ere, ikusle hunkitzen dituzten une horiek, heroikoak, amets amerikarraren adierazle. Hori dela eta, istorioa topikoz betetzen den heinean, indarra galtzen doa.

Billy Beane, Pitten pertsonaia, itxi gabeko zauri bat du, iraganeko xama bat, gainetik kendu nahi ez duena, bere izaera definitzen duelako eta kirola krudela dela jabetzen laguntzen diolako. Beane gaztea zenean talde handi batek fitxatu egin zuen izar handi batean bihurtuko zelakoan. Porrot handia izan zen. Dezepzio hori da arauak apurtzera bultzatzen duena. Kirola disfrutatu behar da, ikuskizuna izan behar da garrantzitsu. Argiztapenak zenbait eszenetan Billy Beanean segurtasun ezaren ideia indartzen laguntzen du, Beane itzaletan murgilduz. Brad Pittek egiten duen lana ona da, begirada indartsua du, adierazgarria, sakona. Pelikularen pisua bere gain hartzen du Pittek.

Musikari dagokionez apunte bat. Kontu handiz egin behar da abestien aukeraketa "gazapo" denboralik ez emateko. Billy Beanen alabak bi aldiz abesten du "The show" abestia. Pelikula 2002an kokatzen da, abestia 2008koa da. Beraz ezinezkoa da alabak abesti hori ezagutzea. Hala ere, ulergarria izan daiteke abesti horren aukeraketa letra kontuan hartzen badugu, Billy Beanek defendatzen duen hori aldarrikatzen duelako (..."and just enjoy de show" ...).

Diruak ez du talde bat hobeago bihurtzen. Gailurrera heltzeko ez dago aberatsa izan beharrik. Billy Beanek ospea, dirua, garaipenak ... iragankorrak direla defendatzen du. Azken partidua ez galtzea da Beanen helburua. Txapeldun sentituko diren galtzaile talde bat baino ez dira. 

Pelikula apur bat luze egiten da, planteamenduan ukatzen zituen topikoetan erortzen dena. Lehen atala ona den arren, istorioak indarra galtzen doa aipatutako topikoak agertzen diren heinean. Pelikula interesgarria da, Pitt-en pertsonaia interesgarria delako. Besterik ez.